Column: 23 Brieven van Vincent

22 nov , 3:42 • Column
van-gogh-groep-5-6-zonnebloemen-van-v-gogh-schilderen
Eigen foto
Hoogste tijd om de film ‘23 Brieven van Vincent’ te zien. Ik heb reserves: is het een weer een mooi weer film waarin Drenthe wordt bejubeld en beantwoord het aan de opinie van de heer Gerrit Misker, houder van Museum Myskerie in Emmen, officieel door de BOVAG erkend museum. (DVHN, 18 november 2026). Ik bekijk de film op 19 november in de recentelijk geopende Luxor Bioscoop Cinemas in Hoogeveen, de opvolger van VUE Hoogeveen. Ik krijg een muntje. Ik ‘betaal’ hiermee een gratis consumptie: koffie en een speculaaskoekje. Bij VUE Hoogeveen kreeg ik hiervoor een Cappuccino en gevulde koek. Niet getreurd. Het smaakte goed. En ik kom voor de hoofdact: de film. Aan bezoek niet te klagen. De zaal zit bijna vol met circa 50 personen, vooral ouderen.

Bijna paniek

Bij aanvang van de film paniek: eerste uitgesproken tekst zonder ondertiteling. Een grote frustratie is dat gedurende de hele film de ondertiteling niet consequent wordt doorgevoerd. ‘Handig’ bij ouderen met een slecht gehoor (zoals ik). Na afloop bleken ook andere bezoekers hier last van te hebben. Volgens de heer Misker heeft de regisseur niet de moeite genomen de 23 brieven van Vincent te lezen. Dat betwijfel ik.
Overigens heeft Vincent vanuit Drenthe 26 brieven geschreven. Vincent zit bij aanvang bij een waarzegger, die deel uitmaakt van een zigeunerfamilie nabij of in Nieuw-Amsterdam. Dat strookt niet letterlijk met de brieven van Vincent, echter kan men de waarzegger als een metafoor zien voor de last die Vincent op zijn schouders neemt, de weg die hij neemt en de obstakels die hij ondervindt. Tevens weerspiegelen sommige figuren de innerlijke demonen van Vincent, zoals een figuur met rood gloeiende ogen in het zigeunerkamp dat door een knokploeg onder leiding van de veldwachter wordt overvallen. Bepaalde gaten in de brieven van Vincent zijn opgevuld. Ook zijn er taferelen uit zijn brieven, zoals Vincents roep dat de heide in Drenthe zo mooi is, mooier dan in zijn Brabant, en dat hij te maken heeft met hoon en onbegrip van de lokale beneden bevolking, maar ook van de elite. Ook de tocht naar Zweeloo in een boerenkar aangevoerd door Hendrik Scholte, de logementhouder in Veenoord/Nieuw Amsterdam waar Vincent logeert- berust op de brieven.

Kunstenaarskolonie

Evenals zijn wens om een kunstenaarskolonie te stichten, waarin hij jammerlijk niet in slaagt. Vincent beschiet schaapherders die hem molesteren. Vincent had in Drenthe geen pistool, althans dat blijkt niet uit de bronnen, maar het tafereel is qua sfeer realistisch getoond. (Vincent schiet zichzelf niet in de buik, zoals de heer Misker meent, maar wordt beschoten door pestjeugd in 1890 in Auvers en sterft inderdaad in het bijzijn van zijn broer Theo). De heer Misker ergert zich ook aan het feit dat Vincent in de film als viespeuk wordt uitgemaakt. Hij ziet dit ook als een fantasie van de regisseur. De heer Miskes begrijpt het verkeerd. Zo vraagt Vincent vriendelijk aan een vrouw om haar te mogen tekenen. De filmmaker schildert hem niet af als viespeuk, maar Vincent wordt door de dorpsbewoners als viezerik bestempeld. Er zijn meer scenes waarin de vrouwvriendelijkheid van Vincent blijkt. Zo heeft Vincent een integer contact met Jowina (1870-1943) dochter van Hendrik Scholte en zijn echtgenote Gezina Alberta Berends, die in de film aanleg voor kunst heeft en sympathie heeft voor de volharding van Vincent en dienst opmerkingsgave.

Hoogeveen ondergesneeuwd

Jammer aan de film is dat Hoogeveen praktisch volledig is ondergesneeuwd. Te zien is alleen dat Vincent aankomt in het sobere, maar statige roodbruine stationsgebouw van Hoogeveen. De film concentreert zich verder louter op Vincents verblijf in het logement – hoewel gereconstrueerd nog steeds te zien (Het Van Gogh Huis in Veenoord/Nieuw Amsterdam)- van Hendrik Scholte. Hier zijn ook veel opnamen gemaakt. Ook de kerk van Zweeloo met een schaapsherder en schapen passeert de revue. Andere locaties, zoals Sleen die Vincent bezocht, komen niet ter sprake.
De film onderhoudt mij. De film volgt geen vast chronologie, kent flashbacks. Zo heeft Vincent last van hallucinaties en wordt hij geplaagd door het verlaten van Sien Hoornik uit Den Haag, de prostituee waarvan hij afscheid nam in Den Haag om afstand te nemen van zijn familie en om in Drenthe van het landschap te genieten en figuurstudies te leren. Tussen de psychologische portretten door, blinkt de film uit in fraai camerawerk met landschapsbeelden van Drenthe. Licht, lijnen, kleuren, alles waar Vincent oog voor had. Ik herken een eik in het Dwingelderveld. Ook de turbulente, bedwelmende beelden, die beantwoorden aan de zielenroerselen van Vincent en zijn strijd met de bekrompen bevolking als hij zijn weg kiest siert de film. Confronterend dat Vincent vernederd wordt doordat een elitair jachtgezelschap hem tegen betaling een konijn laat tekenen en deze tekening vervolgens met een schot hagel vernietigd.

Eenzaamheid en geldzorgen

Prettig toch dat de film niet louter een geromantiseerd beeld van Drenthe laat zien. Duidelijk is ook te zien dat Vincent last heeft van eenzaamheid en geldzorgen in Drenthe en beschimpt wordt. Zo maakt Hendrik Scholte hem uit voor klaploper die afhankelijk is van de financiële steun van zijn 4 jaar jongere broer. Bovendien ziet de logementhouder in Vincent de veroorzaker van de ontwrichting van zijn familie en de rottigheid in zijn dorp. Het spel van de hoofdrolspeler Pim Muda is te prijzen. Zijn houding en emoties zijn goed verbeeld, en stroken meen ik wel met Vincent, die wel getroebleerd is, maar principieel. Ook Rosan Klein Ikkink uit Emmen, die Jowina speelt, speelt haar rol met verve. De film eindigt prettig. Dochter Jowina scheld haar vader uit, omdat ie volgens haar in tegenstelling tot Vincent stekeblind is. Vincent pakt zijn ezel en notitiebroekje en in de lijn met zijn brieven loopt hij in de sneeuw weer 30 kilometer richting Hoogeveen. Hij neemt de trein terug naar Brabant en laat een kind lachen als hij zijn penseel in zijn neus steekt. De film is artistiek zeer geslaagd. Geschikt voor bezoekers die een onderhoudende film willen zien die de ‘sfeer’ van Vincent treffend weergeeft zonder zich 100% te houden aan feiten genoemd in zijn brieven.
De film is ongeschikt voor slechthorenden en pezewevers.
Ronald Wilfred Jansen, Hoogeveen
loading

Loading articles...

Loading